Zehirli Guatr Nedir?

Halk arasında ‘zehirli guatr’ denilen tablo hipertiroidizmdir. Buna birkaç tip klinik şekilde rastlanmaktadır. Birincisi herhangi bir nodülleşme yapmadan tümüyle (diffüz) büyümüştür ki bu klinik tablo Basedow-Graves hastalığı olarak tanımlanır. Ya da aşırı hormon salgılayan sıcak nodüller şeklinde karşımıza çıkabilir. Basedow-Gravesi olan hastalarda bazen soğuk nodül olabilir. Ancak bu hastaların kanında tiroidi uyarıcı bir antikor bulunur. Bu antikorların etkisi tiroid bezini doğrudan uyarma ile fazla hormon sentez edilmesine yol açarken diğer taraftan bezi diffuz kitlesel olarak büyüterek guatra sebep olur. Bazen Basedow zemininde de seyrek olarak soğuk nodüller görülür.

Basedow-Graves deki antikorun neden üretildiği bilinmemekle beraber hastalığın bazı ailelerde sık rastlanması nedeniyle genlerin rolü üzerinde durulmaktadır. Ailesel olarak bu hastalık riskini taşıyan diğer bir ifadeyle genetik yatkınlığı bulunan kişilerde çevresel faktörlerin özellikle stresin hastalığı tetiklediği düşünülmektedir. Basedow-Graves hastalığı her yaş grubunda görülmekle beraber en çok 40–50 yaşlarında ve kadınlarda rastlanır.

Hipertiroidizmin ikinci nedeni; tek toksik yani tek sıcak nodülün saptandığı vakalardır. Üçüncü klinik şekli ise, zemininde hem sıcak hem de soğuk nodüllerin yer aldığı multipl toksik nodüler guatr vakalarıdır. Gerek tek soliter sıcak yumru olsun, isterse multipl (çok sayıda) yumrulu zemindeki sıcak nodül olsun Basedow-Graves hastalığının aksine aşırı tiroid hormonunu bu sıcak nodüller yaparlar. Nodüllü guatrlı vakalara 40 yaşından önce seyrek rastlanır.

Bu durumda ister hipertiroidi yumrulaşma şeklinde gelişmiş olsun, ister diffüz yani yaygın olarak tiroid bezinin büyümesi şeklinde olsun tiroid folikül hücreleri aşırı miktarda tiroid hormonu salgılarlar. Bu da kan değerlerinde mevcut olan T3, T4 olarak bildiğimiz tiroid hormonlarının aşırı yükselmesine neden olurken beyincikten salgılanan ve bunları negatif feedback ile kontrol eden TSH düzeyleri ise kanda ölçülmeyecek düzeylere kadar düşer. Basedow hastalarını diğer hipertiroidi tiplerinden ayıran kan tetkiki yukarıda belirttiğimiz tiroid reseptör antikorlarının (TRAK) bu hastalarda yükselmesidir.

Bunların dışında hipertiroidizmin nadir sebebleri arasında dışarıdan fazla tiroid hormonu alımı, iyod bulaşması, subakut veya Hashimato tiroiditine bağlı zehirli klinik tablolar, Struma ovari (yumurtalıkta tiroid dokusu varlığı), bazı jinekolojik hastalıklar (mol hidatiform veya koryokarsinom gibi) sayılabilir.

Prof. Dr. Serdar Tezelman Yanıtlıyor